Inkopers

Waarom PEFC gecertificeerde hout- en papierproducten inkopen?
Als inkoper word je vanuit diverse delen van de organisatie bestookt met vragen over “duurzaamheid”, “maatschappelijk verantwoord” en “is het wel gecertificeerd”. Misschien heb je al te maken met beleidsverklaringen van de directie omtrent deze onderwerpen. De maatschappelijke druk om het “goed te doen” wordt ook steeds groter. Het is bijna een dagtaak voor je om iedereen op het gebied van duurzame inkoop tevreden te stellen en alle vragen individueel te beantwoorden.

Voor hout- en papierproducten is hierop gelukkig een passend en kort antwoord. Zet in uw beleid en inkoopvoorwaarden dat hout- en papierproducten uit aantoonbaar duurzaam beheerd bos afkomstig moeten zijn, wat aangetoond kan worden met een internationaal erkend keurmerk als PEFC. Het PEFC-keurmerk garandeert dat de duurzaamheidseisen van uw (interne)opdrachtgever volledig ingevuld worden. PEFC is daarom erkend door velen van overheden, organisaties als Consumer Goods Forum en World Business Council tot en met duurzaamheidsbeoordelingsmethodes als BREEAM en EU Ecolabel. PEFC-gecertificeerde producten inkopen is in het voordeel van mens, bos en klimaat. Met de herkomst uit duurzaam beheerd bos zijn hout en papier zeer maatschappelijk verantwoorde producten.

Overheidsinkopers hebben natuurlijk nog met wettelijke kaders te maken, zoals Europese aanbestedingsregels, maar ook de beleidsvoornemens van de Nederlandse overheid omtrent duurzaam inkopen. Praktische informatie hierover leest u bij de tab “Wat mag niet?”.

 
PEFC gecertificeerd plaatmateriaal
MWV Westrock papierfabriek Venlo - PEFC
Duurzaam inkopen in een internationaal perspectief

Nederland is, gelukkig, niet het enige land met een duurzaam inkoopbeleid. Bijvoorbeeld België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Groot Brittannië, Zwitserland en Japan hebben ook een dergelijk beleid en natuurlijk de Europese Unie.
Sinds 2004 beoordeelt in Groot Brittannië het Central Point of Expertise on Timber (CPET), onderdeel van Department for Environment, Food & Rural Affairs, certificeringsystemen voor de Britse regering. Bij de beoordeling in respectievelijk 2006, 2008, 2011 en 2015 werd de status van PEFC telkens bevestigd als “volledig duurzaam”. 

PEFC- en FSC-gecertificeerde producten voldoen aan het duurzaam inkoopbeleid van de Europese Unie en van de Nederlandse overheid voor houtproducten als constructiehout, meubels en papier.

Hoe koop ik duurzaam in?
Vermeld de eis “duurzaam hout en papier” in uw aanbesteding- en inkoopteksten.

Je kunt daarvoor gebruik maken van deze modelclausule voor uw bestektekst. Op die manier erken je zowel PEFC als FSC als bewijs voor een duurzame herkomst van het product (hout, papier of ander bosproduct). Voor overheden is het verplicht het kenmerk duurzaam hout en papier te vragen bij aanbestedingen. Overheden en bedrijven werken ook met standaard bestekteksten van:

  • STABU voor woning- en utiliteitsbouw bestekteksten. STABU is een samenwerkingsverband tussen partners in de bouwnijverheid.
  • CROW voor de grond-, weg- en waterbouw sector (GWW). CROW is het kennisplatform en netwerkorganisatie voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte.

Beide organisaties hebben PEFC en FSC in standaardclausules opgenomen als de keurmerken voor hout uit duurzaam beheerd bos.

Alle PEFC-gecertificeerde bedrijven kunt u hier vinden.

 

 
Van Swaay PEFC gecertificeerde Geleiderail

Hoe controleer ik of er duurzame gecertificeerde producten geleverd zijn?
1) Controleer vóóraf in het openbare PEFC register of de leverancier een geldig PEFC-certificaat bezit.

2) Kijk of op het leveringsdocument (factuur/pakbon) van de leverancier de PEFC-claim “X% PEFC Gecertificeerd” en staat.  Alleen organisaties met een PEFC Chain of Custody certificaat mogen de PEFC-claim gebruiken, zij worden daarvoor immers gecontroleerd door een certificerende instelling.

Leveranciers die nog geen PEFC certificaat hebben kunt u doorverwijzen naar PEFC Nederland. Uitleg over certificering en een eenvoudig 8 stappenplan om een Chain of Custody certificaat te behalen ligt voor ze klaar. Ook kleinere leveranciers hebben de mogelijkheid om het PEFC-certificaat te behalen. Neem voor meer tips contact op met PEFC Nederland.

 
Drukkerij Dekkers van Gerwen PEFC gecertificeerd papier

 

Eén specifiek keurmerk voorschrijven!

Voor duurzame bosproducten zoals hout en papier, zijn PEFC™ en FSC® de twee internationaal erkende keurmerken. Deze keurmerken garanderen dat het product uit duurzame en legale grondstoffen geproduceerd is.

Het totale oppervlak bos wereldwijd onder gecertificeerd beheer, circa 410 miljoen hectare, is te verdelen in 2/3e PEFC en 1/3e FSC. Door het voorschrijven van één specifiek keurmerk beperk je de mogelijkheden voor de producenten en producten nodeloos. Dat is contraproductief voor boseigenaren, de handelsketen, opdrachtgevers. maar ook juridisch gezien.

Contraproductief voor boseigenaren
Boseigenaren hebben een vrijwillige keuze voor PEFC óf FSC gemaakt. Een groot deel van de bijna een miljoen bij PEFC aangesloten leden zijn kleine, niet industriële, (familie)eigenaren waarvan het stukje bos van generatie op generatie over gaat. Inkopende organisaties die hun vraag beperken tot één specifiek keurmerk sluiten boseigenaren met het andere keurmerk uit. Dubbele certificering, dus zowel PEFC als FSC, leidt tot onnodige extra kosten voor de boseigenaar. Sommige boseigenaren kunnen besluiten “ik stop met certificering als ik tweemaal dezelfde administratie moet bijhouden en kosten heb”.

 
Boomkwekerij - PEFC
Handen met jong boompje PEFC
Momenteel is circa 37 miljoen hectare bos zowel PEFC als FSC gecertificeerd. Vanuit duurzaamheidsoogpunt was dat liever 37 miljoen hectare bos extra. Met slechts 10% gecertificeerd bos op wereldschaal ligt de uitdaging niet in elk stuk bos twee keer te certificeren maar in alle beschikbare middelen aan te wenden om die 10% zo snel mogelijk omhoog te krijgen.

Contraproductief voor de handelsketen
Beperken tot één keurmerk zorgt voor onnodige extra logistieke inspanningen en het aanhouden van dubbele voorraden met onnodig kapitaalbeslag. Welke handelaar kan er voor dezelfde prijs twee voorraden aanhouden waarbij de specificaties zoals houtsoort, lengte, dikte breedte etc. gelijk zijn maar er alleen een ander keurmerk aan hangt. Het wordt nog erger als je bedenkt dat voor een specifiek project het hout van heel dichtbij te halen is, maar door de keuze van één specifiek keurmerk over grote afstand aangevoerd moet worden.

Onnodig grondstof verlies is milieutechnisch maar ook maatschappelijk gezien een kwalijke zaak. Het voorschrijven van één keurmerk draagt bij aan meer houtverlies. De leverancier zal om de order toch uit te voeren wel beschikbare te grote maten van hout (balken, planken, plaatmateriaal, enz.) van het geëiste keurmerk verzagen tot kleinere maten. De reststukken en onnodige zaagsneden zijn puur ongewenst materiaalverlies van een hoogwaardig product.

Contraproductief voor de opdrachtgever en de consument
Bij een complex project waarbij hout op vele plaatsen een onderdeel uitmaakt van het totaal, bijvoorbeeld bij een huis of gebouw, zorgt het vragen naar één specifiek keurmerk voor onnodige prijsopdrijving en wellicht ook vertragingen in de opleveringsdatum. Beide even ongewenst. Als er voorgeschreven wordt dat al het  gebruikte hout uit duurzame gecertificeerde bron moet komen met een van de keurmerken kan voor elk onderdeel de economisch beste keuze met de beste verkrijgbaarheid en kortste transportafstand gekozen worden. Het hoeft geen verder betoog: klaar volgens opleveringsschema tegen de laagste prijs met de minste milieubelasting, voordeel voor iedereen.

Contraproductief juridisch gezien
Voorschrijven van één keurmerk is niet toegestaan voor overheidsinstellingen. Jurisprudentie hierover is alom aanwezig, zowel op landelijk als Europees niveau. De kosten voor een rechtsgang, waarbij de uitslag praktisch gezien vaststaat, zou beter in duurzaamheidsinspanningen gestopt kunnen worden. Meer informatie daarover leest u hier.

Planten jonggoed boompjes - PEFC

 

Als publieke instelling één keurmerk voorschrijven.

Al sinds 2008 hebben opeenvolgende bewindslieden van het ministerie I&M (voorheen VROM) in de Tweede Kamer gemeld dat één keurmerk voorschrijven niet is toegestaan voor overheden. Een provincie (die 1 bepaald koffie keurmerk voorschreef) is hiervoor in het ongelijk gesteld door het Europese Hof van Justitie (zie persbericht en de uitspraak van het Hof van Justitie van de EU).

In de nieuwe aanbestedingswet, die sinds 1 april 2012 van kracht is, staat in artikel 2.76.5: “Een aanbestedende dienst verwijst in de technische specificaties niet naar een bepaald fabricaat, een bepaalde herkomst of een bijzondere werkwijze, een merk, keurmerk of certificaat betreffende duurzaamheid, milieu of dierenwelzijn, dan wel gebaseerd op sociale overwegingen, een octrooi of een type, een bepaalde oorsprong of een bepaalde productie, waardoor bepaalde ondernemingen of bepaalde producten worden bevoordeeld of uitgesloten, tenzij dit door het voorwerp van de overheidsopdracht gerechtvaardigd is.“

Bovendien staat in de bijbehorende Gids Proportionaliteit (pag 45): “Verwijzing naar bepaalde keurmerken mag aanbestedingsrechtelijk niet. Het verdient aanbeveling te kijken naar de doelstellingen die ten gronde liggen aan keurmerken en deze op te nemen, zodat ook bedrijven die aan deze criteria voldoen zonder over een keurmerk te beschikken een eerlijke kans maken”. 

 

Bos, schrijvende man - PEFC

Zagerij, boomstam - PEFC
 Uit bovenstaande blijkt zonneklaar: 

Het gaat om het KENmerk duurzaam bosbeheer en niet om het KEURmerk.

Op 18 juni 2015 attendeerde het ministerie van Buitenlandse Zaken de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hier wederom op (zie brief Minister Plasterk). De VNG heeft de inhoud van deze brief naar alle gemeentes in Nederland gestuurd (brief VNG). Beleid om uitsluitend FSC gecertificeerde producten in te kopen is in strijd met het aanbestedingsrecht en het principe van vrije concurrentie door publieke instellingen.

Overheidsinstellingen kunnen gebruik maken van een algemene beleidsverklaring om de eis voor aankoop en gebruik van duurzaam geproduceerd hout en papier kenbaar te maken. Deze eis kan eenvoudig opgenomen worden in bestekteksten.

De praktijk wijst echter regelmatig uit dat niet iedere aanbesteding volgens de wettelijke regels is.

“FSC of Gelijkwaardig” of “De 10 FSC principes van duurzaam bosbeheer”
Overheden die “FSC of gelijkwaardig” voorschrijven of verwijzen naar ‘voldoend aan de 10 FSC principes’ overtreden de aanbestedingsregels door het noemen van maar één keurmerk.

Mocht je als verkopende partij toch geconfronteerd worden met bovenstaande formulering dan geven wij onderstaand een aantal tips. Indien je geïnteresseerd bent in een uitgebreid overzicht van de gelijkwaardigheid van PEFC-gecertificeerd materiaal beoordeeld op basis van de 10 principes van FSC kun je contact opnemen met PEFC coördinator Huib van Veen.

Tip: Wat u kunt doen als niet of onduidelijk gereageerd wordt op jouw vragen aan overheden tijdens de inlichtingenfase: 

Overleg dan de brief van het Ministerie van Buitenlandse Zaken aan de VNG! Indien daarop geen bevredigende reactie komt van de aanbesteder dan kun je een formele klacht indienen bij de aanbesteder met het verzoek binnen 5 dagen de bestekvoorwaarden te herzien c.q. te verduidelijken dat zowel PEFC en FSC zullen worden geaccepteerd. Overheden hebben een officiële klachtenprocedure op hun website staan. Stuur ook een kopie van de klacht naar de aanbestedende contactpersoon (ambtenaar/adviesbureau).

 
Houtpavilljoen Bouwbeurs 2015 - PEFC
Hout zoekt vrouw dag 2015 - PEFC
 Geef in de klacht duidelijk aan dat het voorschrijven van één keurmerk niet is toegestaan (doe dit met verwijzing naar de Aanbestedingswet met proportionaliteitsgids en eerder genoemde Europees arrest en de brieven van ministerie Buitenlandse Zaken). Niet in technische specificaties, niet in gunningscriteria en ook niet in bijzondere uitvoeringsvoorwaarden.

Meld tevens in jouw formele klacht dat indien er geen aanpassingen conform de wettelijke voorschriften in de aanbesteding volgen, je de kwestie  gaat voorleggen aan de Commissie van Aanbestedingsexperts (deze commissie is uiteraard volledig op de hoogte met wat wel of niet toegestaan is).

Tip: Wat u kunt doen als een project niet wordt gegund omdat u niet voldoet aan de eis dat u materiaal van één bepaald keurmerk moet leveren en/of zelf over één bepaald handelsketencertificaat moet beschikken.

Indien er uit de voorgenomen gunningsbeslissing blijkt dat deze (mede) is gebaseerd op het niet hebben van het wederrechtelijk voorgeschreven keurmerk dan kun je binnen 14 dagen bij dekortgedingrechter de gunningsbeslissing aanvechten.

Levert de uitspraak van het kort geding geen of onvoldoende grond voor overeenstemming tussen beide partijen dan kun je hoger beroep aantekenen bij het Gerechtshof of een bodemprocedure starten bij de rechtbank. De hoger beroep procedure schort de gunningsbeslissing niet meer op.

Mits alle partijen toestemmen kan het geschil ook voorgelegd worden aan de Raad van Arbitrage voor de Bouw. Het voordeel van deze procedure is dat de Raad een bindende beslissing neemt. Er kan echter wel bij deze zelfde Raad een hoger beroep worden ingesteld.

Het is belangrijk goed te overwegen, afhankelijk van jouw specifieke situatie, welke stappen je onderneemt als je wordt geconfronteerd met bovenstaande situaties.

Indien je verder advies wenst voor jouw overweging, helpen wij je graag. Aanbestedingen van publieke instellingen kun je uiteraard altijd opsturen aan PEFC Nederland.

 
Foreco, hout - PEFC